บทบาทภาคเอกชนกับการลดการใช้ถุงพลาสติก

          การที่ธุรกิจภาคเอกชนแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น โดยแต่ละองค์กรมีการตั้งเป้าลดการใช้ถุงพลาสติกลงอย่างชัดเจน ถือเป็นผลดีต่อการผลักดันการขับเคลื่อนนโยบายการจัดการขยะพลาสติกของภาครัฐ เพราะขยะพลาสติกได้กลายเป็นปัญหาระดับโลก

          เมื่อเร็ว ๆ นี้ ธุรกิจค้าปลีกได้พร้อมใจกันประกาศนโยบายลดการใช้ถุงพลาสติก เช่น กลุ่มเซ็นทรัลร่วมกับธุรกิจในเครือประกาศเจตนารมณ์ลดการใช้ถุงพลาสติกให้ได้มากกว่า 150 ล้านใบ ภายในปี 2562 เริ่มตั้งแต่วันที่ 5 มิถุนายน 2562 ซึ่งตรงกับวันสิ่งแวดล้อมโลก

          ทั้งนี้ ห้างร้านในเครือ เช่น แฟมิลี่มาร์ท จะรณรงค์ให้ลูกค้าปฏิเสธรับถุงพลาสติกทุกวัน และงดแจกถุงพลาสติกในทุกวันที่ 4 ของเดือน ท็อปส์ มาร์เก็ต, ท็อปส์ ซูเปอร์สโตร์, ท็อปส์ เดลี่ งดให้บริการถุงพลาสติกทุกวันอังคารของแต่ละสัปดาห์ และทุกวันที่ 4 ของเดือน ฯลฯ

          ห้างค้าปลีกที่มีสาขามากถึง 2,000 แห่งทั่วประเทศ อย่าง  เทสโก้ โลตัส ก็ประกาศเลิกใช้บรรจุภัณฑ์ใส่อาหารที่ทำจากโฟมทุกชนิด ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2562 เป็นต้นไป โดยจะเปลี่ยนไปใช้ถาดเธอร์โมฟอร์มที่รีไซเคิลได้ 100% แทนถาดพลาสติกและฟิล์มแบบเก่า ซึ่งจะลดการใช้โฟมลงได้ 51 ตันต่อปี หรือ 11.24 ล้านชิ้นต่อปี อีกทั้งได้ติดตั้งเครื่องรีไซเคิลขวดพลาสติกและกระป๋อง จำนวน 10 เครื่อง ให้ลูกค้านำบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ใช้แล้วมาหยอดลงสู่กระบวนการรีไซเคิล

          ด้าน บริษัท ซีพี ออล จำกัด (มหาชน) ผู้ให้บริการร้าน เซเว่น อีเลฟเว่น ระบุว่า ในช่วงไตรมาส 1 ที่ผ่านมา ซีพี ออลล์ ได้มอบเงินในโครงการ “ลดวันละถุง…คุณทำได้” จากการเชิญชวนให้ผู้ซื้อสินค้าและบริการที่ร้านเซเว่น อีเลฟเว่น ปฏิเสธการใช้ถุงพลาสติก เพื่อเปลี่ยนเป็นเงิน 20 สตางค์ต่อถุง นำไปสมทบทุนซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ มอบให้กับอาคารนวมินทรบพิตร 84 พรรษา โรงพยาบาลศิริราช เป็นจำนวน 57 ล้านบาท

          ขณะเดียวกันยังเดินหน้าเปิดโครงการ “ลดวันละถุง…คุณทำได้ เฟส 2” โดยเตรียมมอบเงินสมทบทุนให้แก่ โรงพยาบาลศิริราช, โรงพยาบาลในชุมชน และโรงพยาบาลในถิ่นทุรกันดาร รวม 77 โรงพยาบาล ใน 77 จังหวัดทั่วประเทศ โดยข้อมูลจนถึงวันที่ 8 สิงหาคม 2562 สามารถลดถุงพลาสติกได้กว่า 593,016,358 ใบ เป็นมูลค่ากว่า 118 ล้านบาท

          แม็คโคร ห้างค้าปลีกของบริษัท สยามแม็คโคร จำกัด (มหาชน) เป็นห้างอันดับต้นๆ ที่ใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อม โดยได้ประกาศไม่แจกถุงพลาสติกให้กับลูกค้าตั้งแต่เริ่มดำเนินกิจการเมื่อ 30 ปีที่แล้ว และยังคงทำต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน เนื่องในวันปลอดถุงพลาสติกสากล เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2562 แม็คโคร ได้รวบรวมตัวเลขการลดใช้ถุงพลาสติกตลอด 30 ปีที่ผ่านมา พบว่า สามารถลดการใช้ไปแล้วกว่า 5,400 ล้านใบ นับเฉพาะ 1 ใบต่อครั้งในการจับจ่าย 

          ขณะที่ บริษัท เดอะมอลล์ กรุ๊ป จำกัด เปิดตัวโครงการ เดอะมอลล์ กรุ๊ป โก กรีน โดยจะงดบริการถุงพลาสติกทุกวัน และรณรงค์ให้ลูกค้านำถุงผ้ามาช็อปปิ้ง หากมีความจำเป็นต้องใช้ถุงพลาสติก ต้องบริจาค 1 บาทต่อถุง เพื่อนำไปสนับสนุนการทำงานด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมร่วมกับ WWF ประเทศไทย

          เช่นเดียวกับ โฮมโปร ได้เปิดแคมเปญ “No plastic Bags” งดแจกถุงพลาสติกแบบ 100% ทุกสาขาทั่วประเทศ เริ่มวันที่ 1 กรกฎาคม 2562 โดยตั้งเป้าจะลดการใช้พลาสติกมากกว่า 1.5 ล้านใบต่อปี

          จะเห็นได้ว่านโยบายลดการใช้ถุงพลาสติกของห้างค้าปลีกเป็นไปอย่างคึกคัก โดยที่ภาครัฐเองก็ให้การสนับสนุน ล่าสุดเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2562 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบมาตรการภาษี โดยกำหนดให้บริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลสามารถนำรายจ่ายจากการซื้อบรรจุภัณฑ์พลาสติกที่ย่อยสลายได้เองทางชีวภาพและได้รับการรับรองจากกระทรวงอุตสาหกรรม มาหักเป็นรายจ่ายได้เป็น 1.25 เท่าของรายจ่าย ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2562 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2564 รวมเป็นเวลา 3 ปี

          นอกจากนี้ ล่าสุด เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2562 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วราวุธ ศิลปอาชา ได้หารือร่วมกับภาคเอกชน 43 บริษัท ได้ข้อสรุปว่า ห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อจะงดแจกถุงพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2563 และกำหนดเป้าหมายให้พลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งจะต้องหมดจากประเทศไทย ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2564 เป็นต้นไป

          ดังนั้น เมื่อภาครัฐผลักดัน ภาคเอกชนตอบสนอง และผู้บริโภคมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น โอกาสที่ประเทศไทยจะลดปริมาณการใช้พลาสติกลงเรื่อย ๆ ย่อมเป็นไปได้สูง ซึ่งปัจจุบันคนไทยสร้างขยะเฉลี่ยวันละ 1.15 กิโลกรัมต่อคน หรือ 27.82 ล้านตันต่อปี  ใช้ถุงพลาสติกหิ้ว 45,000 ล้านใบต่อปี บรรจุภัณฑ์โฟม 6,700 ล้านชิ้นต่อปี แก้วและขวดพลาสติก 9,750 ล้านใบต่อปี